Boru Tipi Havalı Yatak Nedir, Nasıl Çalışır?
Boru tipi havalı yatağın parçaları, A/B hücrelerinin sırayla şişip sönmesi, döngü süresi, basınç ayarı ve kimlerin bakımında kullanıldığı hakkında sade bir anlatım.
Yakınınız uzun süre yatakta kalacaksa hekiminiz ya da hemşireniz size "havalı yatak" önermiş olabilir. Piyasada en sık karşılaşacağınız tip, boru tipi havalı yataktır. Bu rehberde ne olduğunu ve nasıl çalıştığını kısaca anlatıyoruz.
Parçaları nelerdir?
- Borular (hava hücreleri): Yatak boyunca yan yana dizilmiş, içi hava dolu silindir şeklindeki hücrelerdir. Çoğu modelde tek tek sökülüp takılabilir.
- Motor (kompresör): Borulara hava gönderen ve hangi borunun ne zaman şişeceğini yöneten cihazdır. Genellikle karyolanın ayak ucuna asılır.
- Hortumlar: Motoru yatağa bağlar.
- Kılıf ve taban: Boruları bir arada tutar; bazı modellerde üst kılıf çıkarılabilir.
- CPR valfi (varsa): Acil durumda yatağın havasını hızla boşaltır. Ayrıntılar CPR valfi rehberinde.
Nasıl çalışır?
Motor, boruları gruplara ayırır ve bu grupları sırayla şişirip söndürür. En yaygın düzen A+B sistemdir:
- A grubundaki borular şişkin, B grubundakiler sönüktür. Hasta A borularının üzerinde taşınır.
- Belirli bir süre sonra B boruları şişer, A boruları söner. Hastayı taşıyan noktalar değişir.
- Bu döngü gün boyu tekrarlanır.
Böylece vücudun aynı bölgeleri sürekli aynı basınç altında kalmaz; yatak basıncı dağıtmaya ve ağırlığın hep aynı noktalara binmesini azaltmaya yardımcı olur. Bazı modeller üç grupla (ABC sistem) çalışır; farkı A+B ve ABC sistem farkı rehberinde anlattık.
Döngü süresi
Bir tam şişme-sönme döngüsü çoğu modelde birkaç dakika sürer. Kesin süre kullanım kılavuzunda yazar; bazı motorlarda bu süre ayarlanabilir. Döngü süresini değiştirmeniz gerekip gerekmediğini bakım ekibinize sorun.
Basınç ayarı
Çoğu motorun üzerinde basıncı ayarlamak için bir düğme ya da tuş bulunur ve basınç genellikle hastanın kilosuna göre seçilir. Basınç çok düşükse hasta borulardan tabana "oturabilir", çok yüksekse yatak gereğinden sert olur. Ayrıntılar basınç ayarı rehberinde.
Ek özellikler
- Ventilasyon (low air loss): Boruların üst yüzeyindeki küçük deliklerden hafif hava akışı çıkar. Bkz. ventilasyonlu havalı yatak nedir.
- Statik mod: Bazı motorlarda boruların hepsini sabit basınçta tutan bir mod bulunur; hasta bakımı ya da transfer sırasında kullanılabilir.
- Alarm: Düşük basınç ya da elektrik kesintisinde sesli/ışıklı uyarı veren modeller vardır.
- Pozisyon verme: Hastayı yana doğru eğebilen gelişmiş sistemler için pozisyon veren havalı yataklara bakın.
Kimlerin bakımında kullanılır?
Boru tipi havalı yataklar, bası yarası riski taşıyan, uzun süre yatan hastaların evde ve kurumlarda bakımında kullanılır. Hastanız için uygun olup olmadığına, hangi özelliklerin gerektiğine ve hastanın ne sıklıkla çevrileceğine hekiminiz, hemşireniz ya da evde bakım ekibiniz karar verir.
Bilmeniz gereken en önemli şey
Havalı yatak bir tedavi ürünü değildir ve tek başına yeterli değildir. Hastanın düzenli olarak çevrilmesi, cildinin her gün kontrol edilmesi, beslenme ve hijyen bakımın vazgeçilmez parçalarıdır. Bu konuda evde yatan hasta bakımında havalı yatak rehberimize bakabilirsiniz.
Modelleri ve güncel fiyatları boru tipi havalı yatak kategorimizde bulabilirsiniz. Kararsızsanız seçim sihirbazını deneyin.
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Yatak tipi, basınç ayarı ve bakım planı için hastanızı takip eden hekim, hemşire ya da evde bakım ekibine danışın. Hastanızda açık bir yara varsa hekime başvurun.
Sık sorulan sorular
Boru tipi havalı yatak sürekli çalışmalı mı?
Evet, hasta yataktayken motor kılavuzda anlatıldığı şekilde çalışır durumda olmalıdır. Motor kapalıyken yatak yavaş yavaş söner ve hasta tabana oturabilir. Elektrik kesintilerine karşı alarmlı modeller ya da bir yedek plan için bakım ekibinizle konuşun.
Döngü süresi kaç dakika olmalı?
Döngü süresi çoğu modelde birkaç dakikadır ve kesin değer kullanım kılavuzunda yazar. Ayarlanabilir modellerde süreyi değiştirmeden önce hemşirenize ya da evde bakım ekibinize danışın.
Boru tipi havalı yatak mevcut yatağın üzerine mi konur?
Modele göre değişir. Bazı boru tipi yataklar mevcut şiltenin üzerine, bazıları doğrudan karyola tabanına konacak şekilde tasarlanmıştır. Doğru yerleşim kullanım kılavuzunda yazar; yatak yüksekliği arttığında korkulukların yeterli kaldığını kontrol edin.
Havalı yatak varken hastayı çevirmeye gerek var mı?
Evet. Havalı yatak düzenli pozisyon değiştirmenin yerini tutmaz. Hastanın ne sıklıkla çevrileceğini hekiminiz ya da hemşirenizle belirleyin.
